Nguyên nhân trẻ kén ăn

Published by hauconginyourarea on

Một trong những điều quan trọng nhất mình học được về việc ăn uống của trẻ nhỏ đó là: KÉN CHỌN LÀ BÌNH THƯỜNG.
Bình thường có nghĩa là luôn có những lý do sinh lý thực sự tại sao nó tồn tại và có liên quan mật thiết tới sự an toàn của trẻ.
Một trong những điều khiến mình nhẹ nhõm và đỡ áp lực hơn khi nuôi con (nhất là bạn lớn kén ăn) đó là: hành vi kén ăn là cách con giữ an toàn cho bản thân con.
Trong bài viết này mình và bạn Hồng (Hong Rosa, chuyên gia dinh dưỡng cho trẻ nhỏ đang sống ở Đức) sẽ cùng nhau đưa ra các nguyên nhân hàng đầu của việc kén ăn.
̂ ̂ ̂́ :
Neophobia được sử dụng để mô tả một nỗi sợ hãi phi lý hoặc không thích bất cứ điều gì xa lạ hoặc mới.
Với ăn uống, nó dùng để mô tả những đứa trẻ không thích một món ăn ngay lập tức, đặc biệt ở trẻ toddler. Dù bạn có mang tới đồ ăn ngon thế nào, chúng cũng không ăn kể cả khi không nếm.
Nephobia nên coi là một tiêu chuẩn, không phải là một ngoại lệ ở trẻ nhỏ. Chúng ta có thể bực bội khi hết sức chuẩn bị một bữa ăn với hương vị thành phần mới, nhưng điều thực sự quan trọng với sự sống còn của trẻ đó là chúng muốn được an toàn.
Quay trở lại với những thời xa xưa, khi con người tự săn bắt hái lượm. Những đứa trẻ đói sẽ kiếm ăn và ăn những gì chúng tìm thấy. Đây là một bản năng tiến hóa của loài người vẫn còn để lại dấu ấn trong hành vi ăn uống của trẻ. Từ bản năng sinh tồn, chúng ta sẽ không ăn những gì mình không chắc chắn là an toàn.
Dù cha mẹ có cung cấp thực phẩm an toàn, động lực bản năng của trẻ sẽ từ chối vì nó đã như vậy hàng ngàn năm trước.
Hầu hết trẻ sẽ phát triển neophobia ở một mức độ nhất định khi lên 2. Cụ thể là chúng sẽ không ăn đồ ăn mới hoặc từ chối đồ đã ăn trước đó. Những đồ đã ăn rất nhiều trước đây cũng có thể không được ăn tiếp nữa là do trẻ không còn nhớ đã ăn chúng hoặc có thể khiến chúng liên tưởng tới trải nghiệm ăn uống tiêu cực. Đôi khi không có lý do từ chối rõ ràng nhưng làm cha mẹ thì nên chấp nhận đây là một hành vi bình thường và MANG TÍNH TẠM THỜI. Dù chúng ta chẳng mong muốn như vậy!
Nếu trẻ từ chối đồ ăn mới, không sao cả. Hãy giữ một thái độ bình tĩnh, không ép ăn, không áp lực và điều quan trọng là thức ăn bị từ chối không nên bị loại bỏ khỏi thực đơn. Thỉnh thoảng nên giới thiệu lại và khuyến khích trẻ nếm thử. Ví dụ: đừng loại bỏ hành khỏi món ăn chỉ vì một hai lần con bạn không thích chúng. Việc loại bỏ hoàn toàn một món ăn không theo sở thích chỉ làm cho trẻ càng trở nên kén chọn. Hãy kết hợp chúng một cách khéo léo và đa dạng hình thức chế biến (dựa vào tính ưa khám phá và tò mò ở trẻ).
̂ ̂ ̂́ : ̂̀
Đây cũng là một cách khác mà tự nhiên bảo vệ trẻ an toàn. Từ khi sinh ra, chúng ta thích vị ngọt ngào và mặn hơn là chua cay đắng. Hầu hết các độc tố đều có vị đắng. Sở thích về hương vị một cách bẩm sinh giúp chúng ta an toàn và ngăn cản việc chúng ta ăn những thứ nguy hiểm.
Lỗ hổng duy nhất trong kế hoạch tự nhiên là có một lớp hợp chất trong 1 số loại thực phẩm được gọi là glucosinolates, có vị đắng và đôi khi độc hại nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Chất này tìm thấy trong một số loại trái cây và rau quả. Các loại rau hầu hết giống nhau mà mọi trẻ toddler hay mẫu giáo đều không thích. Nên việc không ăn rau xanh cũng là một cách lập trình sẵn về mặt di truyền để trẻ sống sót.
Hầu hết trẻ đều ác cảm tự nhiên với vị đắng, nhưng một số trẻ khó chịu được vị này hơn những đứa trẻ khác. Thậm chí cả người lớn còn không chịu được. Hợp chất đắng phenylthiocarbamide (hay gọi tắt là PTC) được phát hiện bởi một thụ thể vị giác cụ thể được điều chỉnh bởi gen TAS2R28. Độ nhạy PTC là khác nhau, tùy thuộc vào mã hóa gen cụ thể mà cá nhân có, có nghĩa là khả năng phát hiện PTC, hoặc vị đắng, là khác nhau đối với tất cả mọi người.
Một số người có thể nhạy cảm dù với lượng PTC rất nhỏ và không chấp nhận được vị đắng. Ngược lại thì có một số người chịu được độ đắng rất cao. Trẻ em thì có độ nhạy cảm PTC cao hơn đáng kể so với người lớn.
Ngoài ra, cũng có các khả năng di truyền khác liên quan tới trẻ kén ăn. Chẳng hạn trẻ kén ăn có xu hướng có cha mẹ kén ăn, đặc biệt liên quan tới rau. Mẹ đi ăn phở còn không muốn cho hành thì đừng ép con ăn rau là vậy
̂ ̂ ̂́ : Đ̀ ̉ ̂̀ ̂̉ ́
Ở lứa tuổi toddler và mẫu giáo, có 3 thứ chúng có thể được kiểm soát: ngủ, đi vệ sinh và ăn uống. Cha mẹ có thể kiểm soát mọi thứ nhưng không thể khiến trẻ đi ngủ, đi vệ sinh hoặc nhai nuốt nếu chúng không muốn.
Với 1 đứa trẻ đang đòi hỏi quyền tự chủ của chính mình thì ăn uống có thể trở thành vấn đề. Nếu đứa trẻ cảm thấy bị ngột ngạt quá bởi lịch trình, quá nhiều ranh giới, điều luật, quá ít cơ hội được chơi tự do, được độc lập, quá ít cơ hội để lựa chọn, ra quyết định… thì chúng sẽ tìm cách giành quyền kiểm soát mà chúng tìm kiếm thông qua ăn uống.
Bạn ăn gì ngày hôm qua? Ai đã chọn cho bạn? Bạn ăn khi nào? Phục vụ ra sao? Lượng ăn bao nhiêu? Ai quyết định bạn đã no hay còn phải ăn tiếp? Câu trả lời chắc chắn là “Tôi”. Nhưng hãy nghĩ về con bạn.
Chúng ta nghĩ cho con tự ăn có nghĩa là tự bốc thức ăn, nhưng thật ra chúng ta vẫn là người kiểm soát: ăn gì, nấu nó ra sao, ăn như thế nào, phải ăn thêm không thì sẽ bị đói…
Khi bay đường dài, thực đơn của máy bay thường chỉ có 2-3 lựa chọn. Không lợn thì gà, không bò thì cá. Chẳng ai thích thú vì với một thực đơn chỉ có 2 món. Nhưng đó là hoàn cảnh buộc ta phải chọn. Còn đi vào nhà hàng, nếu nhà hàng chỉ có 2 món, liệu bạn có quay lại nó lần nữa?
Chúng ta không chỉ kiểm soát đồ ăn, mà còn cách con ăn, nơi con ăn, thời gian con ăn, những loại thực phẩm con ăn vào các thời điểm khác nhau trong ngày, thứ tự con ăn (sắp đến giờ ăn tối rồi, mình không ăn cái này nữa), độ lạnh nóng và những gì kết hợp trong một món ăn (nào đang ăn cá uống sữa tanh lắm). Chúng ta có xu hướng kiểm soát cả sự no – đói của con cái (con đã ăn gì đâu mà no) và không thực sự tôn trọng sở thích về hương vị của chúng (mẹ thấy ngon mà sao con không ăn, cố ăn thêm đi nào).
Cha mẹ càng kiểm soát việc ăn uống của trẻ, trẻ càng kén ăn.
Ngay cả khi chúng ta cảm thấy mình đang cho con quyền kiểm soát, rất có thể không thực sự như vậy.
Trao cho con quyền được lựa chọn, kiểm soát là một trong những điều quan trọng nếu muốn cố gắng cải thiện việc kén ăn của trẻ.
Tất nhiên, đây không phải là 3 lý do duy nhất. Còn nhiều lý do khác nữa nhưng trong phạm vi bài viết, tụi mình chỉ đưa ra 3 lý do phổ biến nhất. Hi vọng sớm có ngày 2 đứa có thể viết chung 1 cuốn sách về những ngộ nhận trong việc nuôi dưỡng trẻ ở khía cạnh ăn uống và làm sao để những đứa trẻ có thể ăn uống, lớn lên một cách lành mạnh, nhẹ nhàng.
Khuyến cáo: Trường hợp cha mẹ quá lo lắng về sự phát triển hoặc cân nặng của con, nếu trẻ có biểu hiện ngại ăn hoặc không bao giờ đói, chỉ ăn khi mất tập trung hoặc nôn mửa liên tục, đi kiểm tra và có tư vấn từ bác sĩ nhi khoa là cần thiết.

Linh Phan/Parenting Expert & Hong Rosa/ Nutritionist for Babies & Toddler

Categories: Kiến Thức

0 Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *